SN41.10
1. Das Kapitel mit Citta
1. Cittavagga
Krankenbesuch
Zu dieser Zeit nun war der Hausbesitzer Citta mitgenommen, leidend, schwer krank.
Da kamen mehrere Park-, Wald- und Baumgottheiten und Gottheiten, die in Heilkräutern, Gras und hohen Bäumen hausen, zusammen und sagten zu Citta: „Hausbesitzer, wünsche dir, in Zukunft ein Rad-drehender Herrscher zu werden!“
Darauf entgegnete Citta ihnen: „Auch das ist unbeständig! Auch das wird vergehen! Auch das wird zurückgelassen werden!“
Darauf sagten seine Freunde, Kollegen, Verwandten und Sippenangehörigen: „Sei achtsam, Gebieter! Plappere nicht!“
„Was habe ich gesagt, dass ihr das zu mir sagt?“
„Es ist, weil du gesagt hast: ‚Auch das ist unbeständig! Auch das wird vergehen! Auch das wird zurückgelassen werden!‘“
„Ah, nun, das war, weil Park-, Wald- und Baumgottheiten und Gottheiten, die in Heilkräutern, Gras und hohen Bäumen hausen, zu mir sagten: ‚Hausbesitzer, wünsche dir, in Zukunft ein Rad-drehender Herrscher zu werden!‘ Darum sagte ich zu ihnen: ‚Auch das ist unbeständig! Auch das wird vergehen! Auch das wird zurückgelassen werden!‘“
„Aber welchen Grund sehen sie, dass sie das zu dir sagen?“
„Sie denken: ‚Dieser Hausbesitzer Citta ist tugendhaft, von gutem Charakter. Wenn er sich wünscht, in Zukunft ein Rad-drehender Herrscher zu werden, wird wegen der Reinheit seiner Tugend sein Herzenswunsch erfüllt werden. Dann wird er als gerechter und prinzipientreuer König angemessene Opfer für Geister bereitstellen.‘ Diesen Grund sehen sie, dass sie zu mir sagen: ‚Hausbesitzer, wünsche dir, in Zukunft ein Rad-drehender Herrscher zu werden!‘ Darum sagte ich zu ihnen: ‚Auch das ist unbeständig! Auch das wird vergehen! Auch das wird zurückgelassen werden!‘“
„Dann, Gebieter, unterweise uns!“
„Daher sollt ihr euch so schulen:
Wir wollen auf Erfahrung gegründete Zuversicht zum Buddha haben: ‚Dieser Gesegnete ist vollendet, ein vollkommen erwachter Buddha, von vollendetem Wissen und Verhalten, heilig, Kenner der Welt, unübertrefflicher Anleiter für alle, die schulungsfähig sind, Lehrer von Göttern und Menschen, erwacht, gesegnet.‘
Wir wollen auf Erfahrung gegründete Zuversicht zur Lehre haben: ‚Die Lehre ist vom Buddha gut erklärt – in diesem Leben ersichtlich, unmittelbar wirksam, sie lädt zum Überprüfen ein, ist zielführend, sodass vernünftige Menschen sie selbst erkennen können.‘
Wir wollen auf Erfahrung gegründete Zuversicht zum Saṅgha haben: ‚Der Saṅgha der Schüler des Buddha übt nach dem guten Weg, dem geraden Weg, dem systematischen Weg, dem richtigen Weg. Er besteht aus den vier Paaren, den acht Individuen. Das ist der Saṅgha der Schüler des Buddha; er ist einer den Göttern gewidmeten Gabe würdig, der Gastfreundschaft würdig, einer religiösen Gabe würdig, des Grußes mit zusammengelegten Händen würdig, das unübertreffliche Feld für Verdienst für die Welt.‘
Und wir wollen alle Gaben, die in unserer Familie zum Spenden zur Verfügung stehen, mit denen teilen, die tugendhaft und von gutem Charakter sind.“
Und nachdem Citta seinen Freunden, Kollegen, Verwandten und Sippenangehörigen den Buddha, die Lehre, den Saṅgha und die Großzügigkeit ans Herz gelegt hatte, starb er.
Die Verbundenen Lehrreden mit Citta sind abgeschlossen.
Seeing the Sick
Now at that time the householder Citta was sick, suffering, gravely ill.
Then several deities of the parks, forests, trees, and those who haunt the herbs, grass, and big trees came together and said to Citta, “Householder, make a wish to become a wheel-turning monarch in the future!”
When they said this, Citta said to them, “That too is impermanent! That too will pass! That too will be left behind!”
When he said this, his friends and colleagues, relatives and kin said, “Be mindful, master! Don’t babble.”
“What have I said that makes you say that?”
“It’s because you said: ‘That too is impermanent! That too will pass! That too will be left behind!’”
“Oh, well, that’s because the deities of the parks, forests, trees, and those who haunt the herbs, grass, and big trees said to me: ‘Householder, make a wish to become a wheel-turning monarch in the future!’ So I said to them: ‘That too is impermanent! That too will pass! That too will be left behind!’”
“But what reason do they see for saying that to you?”
“They think: ‘This householder Citta is ethical, of good character. If he makes a wish to become a wheel-turning monarch in the future, his heart’s wish will succeed because of the purity of his ethics. And then as a proper, principled king he will provide proper spirit-offerings.’ That’s the reason they see for saying to me: ‘Householder, make a wish to become a wheel-turning monarch in the future!’ So I said to them: ‘That too is impermanent! That too will pass! That too will be left behind!’”
“Then, master, advise us!”
“So you should train like this:
We will have experiential confidence in the Buddha: ‘That Blessed One is perfected, a fully awakened Buddha, accomplished in knowledge and conduct, holy, knower of the world, supreme guide for those fit for training, teacher of gods and humans, awakened, blessed.’
We will have experiential confidence in the teaching: ‘The teaching is well explained by the Buddha—apparent in the present life, immediately effective, inviting inspection, relevant, so that sensible people can know it for themselves.’
We will have experiential confidence in the Saṅgha: ‘The Saṅgha of the Buddha’s disciples is practicing the way that’s good, direct, systematic, and proper. It consists of the four pairs, the eight individual persons. This is the Saṅgha of the Buddha’s disciples that is worthy of offerings dedicated to the gods, worthy of hospitality, worthy of a religious donation, worthy of greeting with joined palms, and is the supreme field of merit for the world.’
And we will share without reservation all the gifts available to give in our family with those who are ethical and of good character.”
Then, after Citta had encouraged his friends and colleagues, relatives and kin in the Buddha, the teaching, the Saṅgha, and generosity, he passed away.
The Linked Discourses on Citta the Householder are complete.
Gilānadassanasutta
Tena kho pana samayena citto gahapati ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno.
Atha kho sambahulā ārāmadevatā vanadevatā rukkhadevatā osadhitiṇavanappatīsu adhivatthā devatā saṅgamma samāgamma cittaṁ gahapatiṁ etadavocuṁ: “paṇidhehi, gahapati, anāgatamaddhānaṁ rājā assaṁ cakkavattī”ti.
Evaṁ vutte, citto gahapati tā ārāmadevatā vanadevatā rukkhadevatā osadhitiṇavanappatīsu adhivatthā devatā etadavoca: “tampi aniccaṁ, tampi addhuvaṁ, tampi pahāya gamanīyan”ti.
Evaṁ vutte, cittassa gahapatino mittāmaccā ñātisālohitā cittaṁ gahapatiṁ etadavocuṁ: “satiṁ, ayyaputta, upaṭṭhapehi, mā vippalapī”ti.
“Kiṁ tāhaṁ vadāmi yaṁ maṁ tumhe evaṁ vadetha:
“Evaṁ kho tvaṁ, ayyaputta, vadesi: ‘tampi aniccaṁ, tampi addhuvaṁ, tampi pahāya gamanīyan’”ti.
“Tathā hi pana maṁ ārāmadevatā vanadevatā rukkhadevatā osadhitiṇavanappatīsu adhivatthā devatā evamāhaṁsu: ‘paṇidhehi, gahapati, anāgatamaddhānaṁ rājā assaṁ cakkavattī’ti. Tāhaṁ evaṁ vadāmi: ‘tampi aniccaṁ …pe… tampi pahāya gamanīyan’”ti.
“Kiṁ pana tā, ayyaputta, ārāmadevatā vanadevatā rukkhadevatā osadhitiṇavanappatīsu adhivatthā devatā atthavasaṁ sampassamānā evamāhaṁsu:
“Tāsaṁ kho ārāmadevatānaṁ vanadevatānaṁ rukkhadevatānaṁ osadhitiṇavanappatīsu adhivatthānaṁ devatānaṁ evaṁ hoti: ‘ayaṁ kho citto gahapati, sīlavā kalyāṇadhammo. Sace paṇidahissati— anāgatamaddhānaṁ rājā assaṁ cakkavattī’ti, ‘tassa kho ayaṁ ijjhissati, sīlavato cetopaṇidhi visuddhattā dhammiko dhammikaṁ phalaṁ anupassatī’ti. Imaṁ kho tā ārāmadevatā vanadevatā rukkhadevatā osadhitiṇavanappatīsu adhivatthā devatā atthavasaṁ sampassamānā evamāhaṁsu: ‘paṇidhehi, gahapati, anāgatamaddhānaṁ rājā assaṁ cakkavattī’ti. Tāhaṁ evaṁ vadāmi: ‘tampi aniccaṁ, tampi addhuvaṁ, tampi pahāya gamanīyan’”ti.
“Tena hi, ayyaputta, amhepi ovadāhī”ti.
“Tasmā hi vo evaṁ sikkhitabbaṁ—
buddhe aveccappasādena samannāgatā bhavissāma: ‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.
Dhamme aveccappasādena samannāgatā bhavissāma: ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṁ veditabbo viññūhī’ti.
Saṅghe aveccappasādena samannāgatā bhavissāma: ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṁ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassā’ti.
Yaṁ kho pana kiñci kule deyyadhammaṁ sabbaṁ taṁ appaṭivibhattaṁ bhavissati sīlavantehi kalyāṇadhammehīti evañhi vo sikkhitabban”ti.
Atha kho citto gahapati mittāmacce ñātisālohite buddhe ca dhamme ca saṅghe ca cāge ca samādapetvā kālamakāsīti.
Cittasaṁyuttaṁ samattaṁ.