SN36.11
2. Das Kapitel über die Klausur
2. Rahogatavagga
In Klausur
Da ging ein Mönch zum Buddha, verbeugte sich, setzte sich zur Seite hin und sagte zu ihm:
„Gerade kam mir, Herr, während ich für mich allein in Klausur war, dieser Gedanke in den Sinn: Der Buddha hat von drei Gefühlen gesprochen: von angenehmem, schmerzhaftem und neutralem Gefühl. Das sind die drei Gefühle, von denen der Buddha gesprochen hat.
Aber der Buddha hat auch gesagt: ‚Leiden umfasst alles Gefühlte.‘ Worauf hat sich der Buddha bezogen, als er das sagte?“
„Gut, gut, Mönch! Ich habe von diesen drei Gefühlen gesprochen: von angenehmem, schmerzhaftem und neutralem Gefühl. Das sind die drei Gefühle, von denen ich gesprochen habe.
Aber ich habe auch gesagt: ‚Leiden umfasst alles Gefühlte.‘
Als ich das gesagt habe, habe ich mich auf die Unbeständigkeit von Bedingungen bezogen, darauf, dass Bedingungen enden müssen, dass sie verschwinden müssen, dass sie schwinden müssen, dass sie aufhören und zugrunde gehen müssen.
Aber ich habe auch das fortschreitende Aufhören der Bedingungen erklärt. Denn wenn man die erste Vertiefung erreicht hat, hat Sprache aufgehört. Wenn man die zweite Vertiefung erreicht hat, hat das Ausrichten und Halten des Geistes aufgehört. Wenn man die dritte Vertiefung erreicht hat, hat Ekstase aufgehört. Wenn man die vierte Vertiefung erreicht hat, hat das Atmen aufgehört. Wenn man die Dimension des unendlichen Raumes erreicht hat, hat die Formwahrnehmung aufgehört. Wenn man die Dimension des unendlichen Bewusstseins erreicht hat, hat die Wahrnehmung der Dimension des unendlichen Raumes aufgehört. Wenn man die Dimension des Nichts erreicht hat, hat die Wahrnehmung der Dimension des unendlichen Bewusstseins aufgehört. Wenn man die Dimension erreicht hat, die weder Wahrnehmung noch keine Wahrnehmung hat, hat die Wahrnehmung der Dimension des Nichts aufgehört. Wenn man das Aufhören von Wahrnehmung und Gefühl erreicht hat, haben Wahrnehmung und Gefühl aufgehört. Wenn ein Mönch die Befleckungen aufgelöst hat, haben Gier, Hass und Täuschung aufgehört.
Und ich habe auch das fortschreitende Zur-Ruhe-Kommen der Bedingungen erklärt. Wenn man die erste Vertiefung erreicht hat, ist Sprache zur Ruhe gekommen. Wenn man die zweite Vertiefung erreicht hat, sind das Ausrichten und Halten des Geistes zur Ruhe gekommen. … Wenn man das Aufhören von Wahrnehmung und Gefühl erreicht hat, sind Wahrnehmung und Gefühl zur Ruhe gekommen. Wenn ein Mönch die Befleckungen aufgelöst hat, sind Gier, Hass und Täuschung zur Ruhe gekommen.
Es gibt diese sechs Stufen der Stille: Wenn man die erste Vertiefung erreicht hat, ist Sprache gestillt. Wenn man die zweite Vertiefung erreicht hat, ist das Ausrichten und Halten des Geistes gestillt. Wenn man die dritte Vertiefung erreicht hat, ist Ekstase gestillt. Wenn man die vierte Vertiefung erreicht hat, ist das Atmen gestillt. Wenn man das Aufhören von Wahrnehmung und Gefühl erreicht hat, sind Wahrnehmung und Gefühl gestillt. Wenn ein Mönch die Befleckungen aufgelöst hat, sind Gier, Hass und Täuschung gestillt.“
In Private
Then a mendicant went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and said to him:
“Just now, sir, as I was in private retreat this thought came to mind. The Buddha has spoken of three feelings. Pleasant, painful, and neutral feeling. These are the three feelings the Buddha has spoken of.
But the Buddha has also said: ‘Suffering includes whatever is felt.’ What was the Buddha referring to when he said this?”
“Good, good, mendicant! I have spoken of these three feelings. Pleasant, painful, and neutral feeling. These are the three feelings I have spoken of.
But I have also said: ‘Suffering includes whatever is felt.’
When I said this I was referring to the impermanence of conditions, to the fact that conditions are liable to end, vanish, fade away, cease, and perish.
But I have also explained the progressive cessation of activities. For someone who has attained the first absorption, speech has ceased. For someone who has attained the second absorption, the placing of the mind and keeping it connected have ceased. For someone who has attained the third absorption, rapture has ceased. For someone who has attained the fourth absorption, breathing has ceased. For someone who has attained the dimension of infinite space, the perception of form has ceased. For someone who has attained the dimension of infinite consciousness, the perception of the dimension of infinite space has ceased. For someone who has attained the dimension of nothingness, the perception of the dimension of infinite consciousness has ceased. For someone who has attained the dimension of neither perception nor non-perception, the perception of the dimension of nothingness has ceased. For someone who has attained the cessation of perception and feeling, perception and feeling have ceased. For a mendicant who has ended the defilements, greed, hate, and delusion have ceased.
And I have also explained the progressive settling of activities. For someone who has attained the first absorption, speech has stilled. For someone who has attained the second absorption, the placing of the mind and keeping it connected have stilled. … For someone who has attained the cessation of perception and feeling, perception and feeling have stilled. For a mendicant who has ended the defilements, greed, hate, and delusion have stilled.
There are these six levels of tranquility. For someone who has attained the first absorption, speech has been tranquilized. For someone who has attained the second absorption, the placing of the mind and keeping it connected have been tranquilized. For someone who has attained the third absorption, rapture has been tranquilized. For someone who has attained the fourth absorption, breathing has been tranquilized. For someone who has attained the cessation of perception and feeling, perception and feeling have been tranquilized. For a mendicant who has ended the defilements, greed, hate, and delusion have been tranquilized.”
Rahogatasutta
Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:
“idha mayhaṁ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi— tisso vedanā vuttā bhagavatā. Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā— imā tisso vedanā vuttā bhagavatā.
Vuttaṁ kho panetaṁ bhagavatā: ‘yaṁ kiñci vedayitaṁ taṁ dukkhasmin’ti. Kiṁ nu kho etaṁ bhagavatā sandhāya bhāsitaṁ:
“Sādhu sādhu, bhikkhu. Tisso imā, bhikkhu, vedanā vuttā mayā. Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā— imā tisso vedanā vuttā mayā.
Vuttaṁ kho panetaṁ, bhikkhu, mayā: ‘yaṁ kiñci vedayitaṁ, taṁ dukkhasmin’ti.
Taṁ kho panetaṁ, bhikkhu, mayā saṅkhārānaṁyeva aniccataṁ sandhāya bhāsitaṁ: Taṁ kho panetaṁ, bhikkhu, mayā saṅkhārānaṁyeva khayadhammataṁ …pe… vayadhammataṁ …pe… virāgadhammataṁ …pe… nirodhadhammataṁ …pe… vipariṇāmadhammataṁ sandhāya bhāsitaṁ:
Atha kho pana, bhikkhu, mayā anupubbasaṅkhārānaṁ nirodho akkhāto. Paṭhamaṁ jhānaṁ samāpannassa vācā niruddhā hoti. Dutiyaṁ jhānaṁ samāpannassa vitakkavicārā niruddhā honti. Tatiyaṁ jhānaṁ samāpannassa pīti niruddhā hoti. Catutthaṁ jhānaṁ samāpannassa assāsapassāsā niruddhā honti. Ākāsānañcāyatanaṁ samāpannassa rūpasaññā niruddhā hoti. Viññāṇañcāyatanaṁ samāpannassa ākāsānañcāyatanasaññā niruddhā hoti. Ākiñcaññāyatanaṁ samāpannassa viññāṇañcāyatanasaññā niruddhā hoti. Nevasaññānāsaññāyatanaṁ samāpannassa ākiñcaññāyatanasaññā niruddhā hoti. Saññāvedayitanirodhaṁ samāpannassa saññā ca vedanā ca niruddhā honti. Khīṇāsavassa bhikkhuno rāgo niruddho hoti, doso niruddho hoti, moho niruddho hoti.
Atha kho, bhikkhu, mayā anupubbasaṅkhārānaṁ vūpasamo akkhāto. Paṭhamaṁ jhānaṁ samāpannassa vācā vūpasantā hoti. Dutiyaṁ jhānaṁ samāpannassa vitakkavicārā vūpasantā honti …pe… saññāvedayitanirodhaṁ samāpannassa saññā ca vedanā ca vūpasantā honti. Khīṇāsavassa bhikkhuno rāgo vūpasanto hoti, doso vūpasanto hoti, moho vūpasanto hoti.
Chayimā, bhikkhu, passaddhiyo. Paṭhamaṁ jhānaṁ samāpannassa vācā paṭippassaddhā hoti. Dutiyaṁ jhānaṁ samāpannassa vitakkavicārā paṭippassaddhā honti. Tatiyaṁ jhānaṁ samāpannassa pīti paṭippassaddhā hoti. Catutthaṁ jhānaṁ samāpannassa assāsapassāsā paṭippassaddhā honti. Saññāvedayitanirodhaṁ samāpannassa saññā ca vedanā ca paṭippassaddhā honti. Khīṇāsavassa bhikkhuno rāgo paṭippassaddho hoti, doso paṭippassaddho hoti, moho paṭippassaddho hotī”ti.