SN22.54
6. Das Kapitel über Verwicklung
6. Upayavagga
Samen
In Sāvatthī.
„Mönche und Nonnen, es gibt fünf Arten von Pflanzen, die sich aus Samen vermehren. Welche fünf? Pflanzen, die sich aus Wurzeln, Stängeln, Ablegern oder Knoten vermehren, oder aus eigentlichen Samen als Fünftem.
Angenommen, diese fünf Dinge, aus denen sich Pflanzen vermehren, wären unversehrt, unbeschädigt, nicht von Wind und Sonne verdorben, fruchtbar und wohl verwahrt. Aber es gäbe kein Erdreich und kein Wasser. Würden diese fünf Dinge, aus denen sich Pflanzen vermehren, wachsen, größer werden und zur Reife kommen?“
„Nein, Herr.“
„Angenommen, diese fünf Dinge, aus denen sich Pflanzen vermehren, wären unversehrt, unbeschädigt, nicht von Wind und Sonne verdorben, fruchtbar und wohl verwahrt, und es gäbe Erdreich und Wasser. Würden diese fünf Dinge, aus denen sich Pflanzen vermehren, wachsen, größer werden und zur Reife kommen?“
„Ja, Herr.“
„Wie das Erdelement: So sollen die vier Grundlagen für Bewusstsein betrachtet werden. Wie das Wasserelement: So sollen Genießen und Gier betrachtet werden. Wie die fünf Dinge, aus denen sich Pflanzen vermehren: So soll das Bewusstsein mit seiner Nahrung betrachtet werden.
Solange Bewusstsein besteht, besteht es verwickelt in Form, gestützt auf Form, verankert in Form. Und wenn es von Genießen befeuchtet wird, wächst es, wird größer und kommt zur Reife.
Oder Bewusstsein besteht, solange es besteht, verwickelt in Gefühl …
Oder Bewusstsein besteht, solange es besteht, verwickelt in Wahrnehmung …
Oder Bewusstsein besteht, solange es besteht, verwickelt in Willensbildungsprozesse, gestützt auf Willensbildungsprozesse, verankert in Willensbildungsprozessen. Und wenn es von Genießen befeuchtet wird, wächst es, wird größer und kommt zur Reife.
Mönche und Nonnen, angenommen, da würde jemand sagen: ‚Ich will außerhalb von Form, Gefühl, Wahrnehmung und Willensbildungsprozessen das Kommen und Gehen von Bewusstsein beschreiben, sein Sterben und Wiedererscheinen, sein Wachsen, Größerwerden und Zur-Reife-Kommen.‘ Das ist nicht möglich.
Wenn ein Mönch Gier nach dem Element der Form aufgegeben hat, ist dessen Stütze abgeschnitten, und das Bewusstsein wird nicht verankert.
Wenn ein Mönch Gier nach dem Element des Gefühls aufgegeben hat …
Wenn ein Mönch Gier nach dem Element der Wahrnehmung aufgegeben hat …
Wenn ein Mönch Gier nach dem Element der Willensbildungsprozesse aufgegeben hat …
Wenn ein Mönch Gier nach dem Element des Bewusstseins aufgegeben hat, ist dessen Stütze abgeschnitten, und das Bewusstsein wird nicht verankert. Da dieses Bewusstsein nicht verankert wird und nicht wächst, ohne die Kraft, erneut zu entstehen, ist es befreit.
Wenn es befreit ist, steht es fest. Wenn es fest steht, ist es zufrieden. Wenn es zufrieden ist, ist man nicht unruhig. Und wenn man nicht unruhig ist, erlischt man aus sich selbst heraus.
Man versteht: ‚Wiedergeburt ist beendet … es gibt nichts weiter für diesen Ort.‘“
Seeds of Plants
At Sāvatthī.
“Mendicants, there are five kinds of plants. What five? Plants propagated from roots, trunks, cuttings, or joints; and those from regular seeds are the fifth.
Suppose these five kinds of plants were intact, unspoiled, not weather-damaged, fertile, and well-kept. But there’s no earth or water. Then would these five kinds of plants reach growth, increase, and maturity?”
“No, sir.”
“Suppose these five kinds of plants were intact, unspoiled, not weather-damaged, fertile, and well-kept. And there is earth and water. Then would these five kinds of plants reach growth, increase, and maturity?”
“Yes, sir.”
“The four grounds for consciousness should be seen as like the earth element. Relishing and greed should be seen as like the water element. Consciousness with its fuel should be seen as like the five kinds of plants.
As long as consciousness continues, it would get involved with form, supported by form, established on form. And with a sprinkle of relishing, it would grow, increase, and mature.
Or consciousness would get involved with feeling …
Or consciousness would get involved with perception …
Or as long as consciousness continues, it would get involved with choices, supported by choices, established on choices. And with a sprinkle of relishing, it would grow, increase, and mature.
Mendicants, suppose you say: ‘Apart from form, feeling, perception, and choices, I will describe the coming and going of consciousness, its passing away and reappearing, its growth, increase, and maturity.’ That is not possible.
If a mendicant has given up greed for the form element, the support is cut off, and there is no establishment of consciousness.
If a mendicant has given up greed for the feeling element …
perception element …
choices element …
consciousness element, the support is cut off, and there is no establishment of consciousness. Since that consciousness does not become established and does not grow, not making choices, it is freed.
Being free, it’s stable. Being stable, it’s content. Being content, they’re not anxious. Not being anxious, they personally become extinguished.
They understand: ‘Rebirth is ended … there is nothing further for this place.’”
Bījasutta
Sāvatthinidānaṁ.
“Pañcimāni, bhikkhave, bījajātāni. Katamāni pañca? Mūlabījaṁ, khandhabījaṁ, aggabījaṁ, phalubījaṁ, bījabījaññeva pañcamaṁ.
Imāni cassu, bhikkhave, pañca bījajātāni akhaṇḍāni apūtikāni avātātapahatāni sārādāni sukhasayitāni, pathavī ca nāssa, āpo ca nāssa; api numāni, bhikkhave, pañca bījajātāni vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjeyyun”ti?
“No hetaṁ, bhante”.
“Imāni cassu, bhikkhave, pañca bījajātāni akhaṇḍāni …pe… sukhasayitāni, pathavī ca assa, āpo ca assa; api numāni, bhikkhave, pañca bījajātāni vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjeyyun”ti?
“Evaṁ, bhante”.
“Seyyathāpi, bhikkhave, pathavīdhātu, evaṁ catasso viññāṇaṭṭhitiyo daṭṭhabbā. Seyyathāpi, bhikkhave, āpodhātu, evaṁ nandirāgo daṭṭhabbo. Seyyathāpi, bhikkhave, pañca bījajātāni, evaṁ viññāṇaṁ sāhāraṁ daṭṭhabbaṁ.
Rūpupayaṁ, bhikkhave, viññāṇaṁ tiṭṭhamānaṁ tiṭṭheyya, rūpārammaṇaṁ rūpappatiṭṭhaṁ nandūpasecanaṁ vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjeyya.
Vedanupayaṁ vā, bhikkhave, viññāṇaṁ tiṭṭhamānaṁ tiṭṭheyya …pe…
saññupayaṁ vā, bhikkhave, viññāṇaṁ tiṭṭhamānaṁ tiṭṭheyya …pe…
saṅkhārupayaṁ vā, bhikkhave, viññāṇaṁ tiṭṭhamānaṁ tiṭṭheyya, saṅkhārārammaṇaṁ saṅkhārappatiṭṭhaṁ nandūpasecanaṁ vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjeyya.
Yo, bhikkhave, evaṁ vadeyya: ‘ahamaññatra rūpā aññatra vedanāya aññatra saññāya aññatra saṅkhārehi viññāṇassa āgatiṁ vā gatiṁ vā cutiṁ vā upapattiṁ vā vuddhiṁ vā virūḷhiṁ vā vepullaṁ vā paññāpessāmī’ti, netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
Rūpadhātuyā ceva, bhikkhave, bhikkhuno rāgo pahīno hoti. Rāgassa pahānā vocchijjatārammaṇaṁ patiṭṭhā viññāṇassa na hoti.
Vedanādhātuyā ce …
saññādhātuyā ce …
saṅkhāradhātuyā ce …
viññāṇadhātuyā ce, bhikkhave, bhikkhuno rāgo pahīno hoti. Rāgassa pahānā vocchijjatārammaṇaṁ patiṭṭhā viññāṇassa na hoti. Tadappatiṭṭhitaṁ viññāṇaṁ avirūḷhaṁ anabhisaṅkhacca vimuttaṁ.
Vimuttattā ṭhitaṁ. Ṭhitattā santusitaṁ. Santusitattā na paritassati. Aparitassaṁ paccattaññeva parinibbāyati.
‘Khīṇā jāti …pe… nāparaṁ itthattāyā’ti pajānātī”ti.